หนองใน (Gonorrhea) คืออะไร และทำไมต้องรู้ไทม์ไลน์
หนองในเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae องค์การอนามัยโลก (WHO) ประเมินว่าในปี 2020 มีผู้ติดเชื้อรายใหม่ราว 82 ล้านคนทั่วโลกในกลุ่มอายุ 15-49 ปี โรคนี้รักษาหายได้ แต่ถ้าปล่อยไว้อาจมีภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง
คำถามที่พบบ่อยที่สุดคือ "หนองใน อาการ จะออกมาวันไหน และควรไปตรวจเมื่อไร" เพราะถ้าตรวจเร็วเกินไป ผลอาจคลาดเคลื่อน แต่ถ้ารอนานเกินไป ก็เสี่ยงแพร่เชื้อให้คนอื่นโดยไม่รู้ตัว บทความนี้สรุปไทม์ไลน์ตั้งแต่รับเชื้อจนถึงการรักษา เพื่อให้ตัดสินใจได้ถูกจังหวะ
ไทม์ไลน์หนองใน: ตั้งแต่รับเชื้อถึงรู้ผล
ระยะที่ 1: วันที่รับเชื้อ (วันที่ 0)
เชื้อติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางทวารหนัก หรือทางปาก โดยไม่ใช้ถุงยางอนามัย และอาจถ่ายทอดจากแม่สู่ทารกระหว่างคลอดได้ การมีคู่นอนที่ไม่แสดงอาการไม่ได้แปลว่าปลอดภัย เพราะเชื้อแพร่ได้แม้ผู้ติดเชื้อไม่รู้ตัว
ระยะที่ 2: ระยะฟักตัว (ประมาณวันที่ 2-14)
ในผู้ชายที่มีอาการ มักเริ่มแสดงอาการภายใน 2-7 วัน หลังรับเชื้อ แต่บางรายอาจเร็วกว่านั้นหรือช้าได้ถึง 2 สัปดาห์ขึ้นไป ส่วนผู้หญิงมักใช้เวลานานกว่าและอาการไม่ชัดเจน บางรายไม่มีอาการเลย
ระยะที่ 3: ช่วงที่ตรวจพบเชื้อได้ (window period)
การตรวจมาตรฐานคือ NAAT (Nucleic Acid Amplification Test) ซึ่งตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อ มีความไวสูงมาก โดยทั่วไปแนะนำให้ตรวจหลังมีความเสี่ยงอย่างน้อย 5-7 วัน และช่วง 7-14 วัน ให้ผลน่าเชื่อถือที่สุด หากมีอาการชัดเจนแล้ว สามารถตรวจได้ทันทีโดยไม่ต้องรอ
ระยะที่ 4: รับผลและเริ่มรักษา
ผลตรวจ NAAT มักทราบภายในไม่กี่ชั่วโมงถึง 1-3 วัน ขึ้นกับสถานพยาบาล หากพบเชื้อ แพทย์จะเริ่มให้ยาปฏิชีวนะทันที
อาการหนองในในผู้ชาย
ผู้ชายส่วนใหญ่ที่ติดเชื้อที่ท่อปัสสาวะมักมีอาการที่สังเกตได้ชัด ได้แก่
- ปัสสาวะแสบ ขัด เป็นอาการแรกที่พบบ่อย
- มีหนองไหลจากปลายอวัยวะเพศ สีเหลืองหรือเขียว บางครั้งข้นเห็นชัด
- ปลายอวัยวะเพศบวมแดง หรือระคายเคือง
- ปวดหรือบวมที่ลูกอัณฑะ (จากภาวะอักเสบของท่อนเก็บอสุจิ)
หากติดเชื้อที่คอหรือทวารหนัก อาจมีเพียงอาการเจ็บคอเล็กน้อย ปวดหรือคันทวารหนัก มีมูกหรือหนอง หรือไม่มีอาการเลย
อาการหนองในในผู้หญิง: เงียบกว่าและมองข้ามง่าย
ข้อมูลจาก CDC ระบุว่าผู้หญิงที่ติดหนองในจำนวนมากไม่มีอาการ หรือมีอาการน้อยจนสับสนกับภาวะอื่น เช่น ช่องคลอดอักเสบหรือกระเพาะปัสสาวะอักเสบ อาการที่อาจพบได้แก่
- ตกขาวผิดปกติ ปริมาณมากขึ้น หรือสีและกลิ่นเปลี่ยนไป
- ปัสสาวะแสบขัด
- เลือดออกกะปริดกะปรอยระหว่างรอบเดือน หรือหลังมีเพศสัมพันธ์
- ปวดท้องน้อย หรือปวดขณะมีเพศสัมพันธ์
เพราะอาการไม่ชัดเจน ผู้หญิงจึงมักได้รับการวินิจฉัยช้า และเสี่ยงต่อ โรคอุ้งเชิงกรานอักเสบ (PID) ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะมีบุตรยาก ท่อนำไข่อุดตัน และการตั้งครรภ์นอกมดลูก ดังนั้นผู้หญิงที่มีความเสี่ยงควรตรวจแม้ไม่มีอาการ
ผลของ window period ต่อการตรวจ
- ตรวจเร็วเกินไป (ภายใน 1-3 วัน): เชื้ออาจยังมีปริมาณน้อย ผลอาจเป็นลบปลอม
- ตรวจในช่วง 7-14 วัน: เป็นช่วงที่แนะนำ ให้ความแม่นยำสูง
- ผลเป็นลบแต่ตรวจเร็ว: หากตรวจก่อน 7 วัน และยังมีความเสี่ยงหรืออาการ ควรตรวจซ้ำตามที่แพทย์แนะนำ
ควรบอกแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ด้วยว่ามีเพศสัมพันธ์รูปแบบใด เพราะต้องเก็บตัวอย่างให้ตรงตำแหน่ง เช่น ปัสสาวะหรือสวอบท่อปัสสาวะ สวอบช่องคลอด สวอบลำคอ หรือสวอบทวารหนัก หากเก็บปัสสาวะส่งตรวจ ควรงดปัสสาวะก่อนตรวจประมาณ 1-2 ชั่วโมง
ควรตรวจโรคอื่นร่วมด้วย
คนที่ติดหนองในมักติดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นร่วมด้วย โดยเฉพาะ หนองในเทียม (Chlamydia) ซึ่งพบร่วมกันได้บ่อย การตรวจที่ครอบคลุมจึงควรรวม HIV ซิฟิลิส และไวรัสตับอักเสบบี ตามความเสี่ยง โดยแต่ละโรคมี window period ไม่เท่ากัน แพทย์จะช่วยวางแผนวันตรวจซ้ำให้เหมาะสม นอกจากนี้ การติดหนองในยังเพิ่มโอกาสรับเชื้อ HIV ได้ด้วย
การรักษาและการดูแลตัวเองหลังรู้ผล
หนองในรักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะ แนวทางปัจจุบันของ CDC แนะนำยาฉีด ceftriaxone ขนาด 500 มก. เข้ากล้ามเนื้อครั้งเดียว และอาจให้ยา doxycycline ร่วมด้วยหากยังไม่แยกการติดเชื้อ Chlamydia ออก เนื่องจากเชื้อดื้อยาเพิ่มขึ้นทั่วโลก ไม่ควรซื้อยากินเอง เพราะอาจรักษาไม่หายและทำให้เกิดการดื้อยา
หลังเริ่มรักษา ควรปฏิบัติดังนี้
- งดมีเพศสัมพันธ์อย่างน้อย 7 วัน หลังได้รับยา และจนกว่าคู่นอนจะได้รับการรักษา
- แจ้งคู่นอน ให้ไปตรวจและรักษาพร้อมกัน เพื่อป้องกันการติดเชื้อกลับไปกลับมา
- กลับมาติดตามผล หากอาการไม่ดีขึ้นใน 3-5 วัน หรือมีการติดเชื้อที่คอ ซึ่งรักษาได้ยากกว่า
- ตรวจซ้ำหลัง 3 เดือน เนื่องจากมีโอกาสติดซ้ำสูง
ภาวะแทรกซ้อนถ้าปล่อยไว้
- ผู้ชาย: ท่อนเก็บอสุจิอักเสบ ท่อปัสสาวะตีบ และอาจมีผลต่อการเจริญพันธุ์
- ผู้หญิง: PID ภาวะมีบุตรยาก และตั้งครรภ์นอกมดลูก
- หญิงตั้งครรภ์: ทารกอาจติดเชื้อที่ตาระหว่างคลอด
- พบไม่บ่อยแต่รุนแรง: เชื้อกระจายเข้ากระแสเลือด ทำให้ข้ออักเสบและมีผื่นผิวหนัง
สรุป: ควรไปตรวจเมื่อไร
- มีอาการแล้ว: ตรวจได้ทันที ไม่ต้องรอ
- ไม่มีอาการแต่มีความเสี่ยง: ตรวจหลัง 7-14 วัน
- คู่นอนติดเชื้อ: ควรตรวจและรักษาพร้อมกัน แม้ไม่มีอาการ
- มีคู่นอนหลายคนหรือไม่ใช้ถุงยางสม่ำเสมอ: ตรวจคัดกรองทุก 3-6 เดือน
การตรวจไม่ได้หมายความว่าคุณทำผิด แต่เป็นการดูแลสุขภาพของตัวเองและคนที่คุณรัก ค่าบริการตรวจขึ้นกับรายการตรวจและตำแหน่งที่ต้องเก็บตัวอย่าง สอบถามรายละเอียดได้โดยตรงกับทีมงาน
แหล่งอ้างอิง
- CDC. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021: Gonococcal Infections
- WHO. Gonorrhoea (Neisseria gonorrhoeae infection) Fact Sheet
- Workowski KA, et al. MMWR Recomm Rep 2021;70(4)
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปทางการแพทย์ ไม่สามารถทดแทนการวินิจฉัยโดยแพทย์ได้
ปรึกษาและนัดตรวจอย่างเป็นส่วนตัว
รู้ก่อนดี โดยบริษัท เจียรักษา จำกัด ร่วมกับโรงพยาบาลพันธมิตรในสมุทรสาคร พร้อมให้คำปรึกษาเรื่องการตรวจ STI อย่างเป็นส่วนตัว ไม่ตัดสิน และช่วยวางแผนวันตรวจที่เหมาะกับความเสี่ยงของคุณ ติดต่อเราได้ทาง LINE @roogondee หรือเยี่ยมชม roogondee.com เพื่อดูบริการตรวจและนัดหมาย