ทำไมผู้หญิงวัยทำงานควรตรวจ STD

การตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STD หรือ STI) ไม่ได้บ่งบอกว่าใครทำอะไรผิด แต่เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพเหมือนการตรวจเลือดประจำปี สำหรับผู้หญิงวัยทำงาน มีเหตุผลสำคัญที่ควรใส่ใจเรื่องนี้

  • หลายโรคไม่มีอาการ CDC ระบุว่าผู้หญิงที่ติดหนองในเทียม (Chlamydia) ส่วนใหญ่ประมาณ 70% ไม่มีอาการ จึงอาจไม่รู้ตัวเลยว่าติดเชื้อ
  • ผลกระทบต่อระบบสืบพันธุ์ หากไม่ได้รักษา Chlamydia และหนองใน (Gonorrhea) อาจลุกลามเป็นโรคอักเสบในอุ้งเชิงกราน (PID) เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะมีบุตรยากและการตั้งครรภ์นอกมดลูก
  • ผลต่อการตั้งครรภ์ ซิฟิลิสและเอชไอวีสามารถถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกได้ แต่ป้องกันได้ดีหากตรวจพบและรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ
  • ชีวิตการทำงานที่ยุ่ง หลายคนเลื่อนการตรวจเพราะไม่มีเวลา เขินอาย หรือกังวลว่าจะถูกตัดสิน ทั้งที่การตรวจใช้เวลาไม่นานและข้อมูลเป็นความลับ

ควรตรวจอะไรบ้าง

การตรวจพื้นฐานที่แนะนำสำหรับผู้หญิงที่มีเพศสัมพันธ์ ได้แก่ 4 โรคหลักต่อไปนี้

1. เอชไอวี (HIV)

CDC แนะนำให้ตรวจเอชไอวีอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิตสำหรับคนอายุ 13–64 ปี และตรวจซ้ำทุกปีหรือบ่อยกว่านั้นหากมีปัจจัยเสี่ยง เช่น มีคู่นอนใหม่ มีคู่นอนหลายคน หรือคู่นอนมีประวัติติดเชื้อ ปัจจุบันการตรวจแบบเจาะเลือดรุ่นที่ 4 (Antigen/Antibody) ตรวจพบเชื้อได้ภายในประมาณ 18–45 วันหลังความเสี่ยง

2. หนองในเทียม (Chlamydia) และหนองใน (Gonorrhea)

USPSTF และ CDC แนะนำให้ผู้หญิงที่มีเพศสัมพันธ์และอายุต่ำกว่า 25 ปี ตรวจคัดกรองทุกปี ส่วนผู้หญิงอายุ 25 ปีขึ้นไปควรตรวจหากมีปัจจัยเสี่ยง วิธีตรวจมาตรฐานคือ NAAT โดยใช้ปัสสาวะหรือไม้ป้ายช่องคลอด ซึ่งผู้ตรวจเก็บเองได้และแม่นยำสูง โดยทั่วไปตรวจพบได้ประมาณ 1–2 สัปดาห์หลังความเสี่ยง

3. ซิฟิลิส (Syphilis)

ตรวจด้วยการเจาะเลือด หากไม่รักษา ซิฟิลิสอาจดำเนินไปสู่ระยะที่กระทบหัวใจและระบบประสาท แต่ถ้าพบเร็วรักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะ หญิงตั้งครรภ์ควรตรวจตั้งแต่การฝากครรภ์ครั้งแรก ระยะฟักตัวของการตรวจเลือดประมาณ 3–6 สัปดาห์หลังรับเชื้อ

การตรวจเสริมที่ควรพิจารณา

  • การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก (Pap smear หรือ HPV DNA test) ตามช่วงอายุ
  • ไวรัสตับอักเสบบี และภูมิคุ้มกันต่อไวรัสตับอักเสบบี
  • เริม (HSV) หากมีอาการสงสัย

วิธีเตรียมตัวก่อนไปตรวจ

  • จดประวัติเบื้องต้น เช่น ความเสี่ยงล่าสุด จำนวนคู่นอน การใช้ถุงยาง รอบเดือน และยาที่ใช้อยู่ เพื่อให้แพทย์เลือกการตรวจได้เหมาะสม
  • เลือกเวลาที่เหมาะสม หากเพิ่งมีความเสี่ยง บางโรคอาจยังตรวจไม่พบ แพทย์อาจนัดตรวจซ้ำตามระยะฟักตัว
  • งดปัสสาวะก่อนตรวจประมาณ 1 ชั่วโมง หากต้องเก็บปัสสาวะส่งตรวจ Chlamydia และ Gonorrhea
  • เลี่ยงการสวนล้างช่องคลอดและการใช้ยาสอดช่องคลอด ก่อนตรวจอย่างน้อย 24 ชั่วโมง เพราะอาจรบกวนผลตรวจ
  • ไม่ต้องอดอาหาร สำหรับการตรวจ STD ทั่วไป

กระบวนการตรวจเป็นอย่างไร

ขั้นตอนโดยทั่วไปใช้เวลาไม่นาน และไม่เจ็บมาก

  • พูดคุยกับแพทย์หรือพยาบาล เพื่อประเมินความเสี่ยงแบบไม่ตัดสิน
  • เก็บตัวอย่าง ได้แก่ เจาะเลือดสำหรับ HIV และซิฟิลิส และเก็บปัสสาวะหรือป้ายช่องคลอดสำหรับ Chlamydia และ Gonorrhea
  • รอผล บางแห่งมีผลตรวจเลือดแบบเร็วภายในวันเดียว ส่วน NAAT มักใช้เวลา 1–3 วัน
  • รับคำปรึกษา หากผลเป็นบวก แพทย์จะอธิบายการรักษาและแนะนำให้แจ้งคู่นอนเพื่อรับการตรวจและรักษาด้วย

Chlamydia, Gonorrhea และซิฟิลิสรักษาหายได้ด้วยยาปฏิชีวนะ ส่วนเอชไอวีแม้ไม่หายขาด แต่การรักษาด้วยยาต้านไวรัสทำให้ปริมาณไวรัสต่ำจนตรวจไม่พบ และไม่ถ่ายทอดทางเพศสัมพันธ์ (U=U) ผู้ติดเชื้อจึงมีชีวิตยืนยาวได้ใกล้เคียงคนทั่วไป

วัคซีน HPV และถุงยางอนามัย

วัคซีน HPV

HPV เป็นสาเหตุหลักของมะเร็งปากมดลูกและหูดอวัยวะเพศ งานวิจัยจากสวีเดนในวารสาร New England Journal of Medicine (Lei และคณะ, 2020) พบว่าผู้ที่ฉีดวัคซีนก่อนอายุ 17 ปี มีอัตราการเกิดมะเร็งปากมดลูกลดลงประมาณ 88% และผู้ที่ฉีดเมื่ออายุ 17–30 ปีก็ลดลงประมาณ 53% แสดงว่าการฉีดตอนโตก็ยังมีประโยชน์ ผู้หญิงวัยทำงานที่ยังไม่เคยฉีดสามารถปรึกษาแพทย์เรื่องวัคซีนชนิด 9 สายพันธุ์ได้ แต่ควรทราบว่าวัคซีนไม่ได้ป้องกัน STD อื่นๆ และไม่ได้ทดแทนการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

ถุงยางอนามัย

การใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกวิธีและสม่ำเสมอเป็นวิธีป้องกันที่เข้าถึงง่าย งานทบทวนของ Cochrane พบว่าลดความเสี่ยงการติดเชื้อเอชไอวีระหว่างเพศสัมพันธ์ได้ประมาณ 80% และลดความเสี่ยงของ Chlamydia และ Gonorrhea ได้เช่นกัน แต่ไม่ป้องกันการติดเชื้อที่ติดต่อผ่านผิวหนังได้ครบทุกกรณี เช่น เริมและ HPV บางส่วน จึงควรใช้ร่วมกับวิธีป้องกันอื่นและตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ

PrEP: ทางเลือกป้องกัน HIV สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยง

PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) คือการใช้ยาต้านไวรัสก่อนมีความเสี่ยง เพื่อป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ตามข้อมูลของ CDC การรับประทานยา TDF/FTC อย่างสม่ำเสมอลดความเสี่ยงจากเพศสัมพันธ์ได้ประมาณ 99%

  • เหมาะกับใคร ผู้ที่มีคู่นอนติดเชื้อเอชไอวี มีคู่นอนหลายคน ใช้ถุงยางไม่สม่ำเสมอ หรือเคยติด STD ซ้ำ
  • ความสม่ำเสมอสำคัญมาก สำหรับเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด CDC ระบุว่ายาต้องใช้ต่อเนื่องราว 21 วันจึงได้ระดับป้องกันสูงสุด
  • ต้องติดตามผล ก่อนเริ่มต้องตรวจ HIV และการทำงานของไต และต้องตรวจซ้ำทุก 3 เดือน
  • ไม่ป้องกัน STD อื่น จึงควรใช้ร่วมกับถุงยางและตรวจ STD เป็นระยะ
  • ทางเลือกอื่น ปัจจุบันมี PrEP แบบฉีดออกฤทธิ์ยาวในบางประเทศ ควรสอบถามความพร้อมให้บริการจากสถานพยาบาล

หากเพิ่งมีความเสี่ยงสูง เช่น ถุงยางแตกหรือถูกล่วงละเมิด ให้รีบพบแพทย์ภายใน 72 ชั่วโมงเพื่อพิจารณา PEP (ยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ) ยิ่งเริ่มเร็วยิ่งได้ผลดี

สรุป

การตรวจ STD ครั้งแรกอาจน่ากังวล แต่เป็นก้าวสำคัญของความปลอดภัยทางเพศและสุขภาพระยะยาวของผู้หญิง สรุปสั้นๆ คือ ตรวจ HIV, Chlamydia, Gonorrhea และซิฟิลิสตามความเสี่ยง ใช้ถุงยางอย่างสม่ำเสมอ ปรึกษาเรื่องวัคซีน HPV และพิจารณา PrEP หากมีความเสี่ยงต่อเนื่อง

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่สามารถทดแทนคำวินิจฉัยของแพทย์ได้

แหล่งอ้างอิง

  • CDC. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021.
  • US Preventive Services Task Force. Screening for Chlamydia and Gonorrhea, JAMA 2021.
  • Lei J, et al. HPV Vaccination and the Risk of Invasive Cervical Cancer. N Engl J Med 2020;383:1340-8.
  • Weller S, Davis K. Condom effectiveness in reducing heterosexual HIV transmission. Cochrane Database Syst Rev 2002.
  • CDC. Preexposure Prophylaxis for the Prevention of HIV Infection: Clinical Practice Guideline.

ปรึกษาและนัดตรวจอย่างเป็นส่วนตัว

ทีมรู้ก่อนดี (roogondee.com) โดยบริษัท เจียรักษา จำกัด ร่วมกับโรงพยาบาลพันธมิตรในสมุทรสาคร พร้อมให้คำปรึกษาเรื่องการตรวจ STD, วัคซีน HPV และ PrEP โดยไม่ตัดสินและเก็บข้อมูลเป็นความลับ ติดต่อเราผ่าน LINE @roogondee หรือเยี่ยมชม roogondee.com เพื่อนัดหมายได้เลย