ไตทำงานหนักให้เราทุกวันโดยไม่เคยบ่น กรองของเสียออกจากเลือด ควบคุมความดัน สร้างสมดุลเกลือแร่ในร่างกาย — ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นเงียบๆ โดยที่เราแทบไม่รู้สึกตัวเลย แต่นั่นแหละคือปัญหา เพราะเมื่อไตเริ่มมีปัญหา มันก็ยังคง "เงียบ" อยู่ดี

โรคไตเรื้อรัง (CKD) ถือเป็นหนึ่งในโรคที่น่ากลัวที่สุด ไม่ใช่เพราะรักษายาก แต่เพราะในระยะแรกแทบไม่มีสัญญาณเตือนชัดเจน หลายคนรู้ตัวว่าไตมีปัญหาก็ต่อเมื่อสูญเสียการทำงานไปแล้วมากกว่าครึ่ง สถิติในไทยพบผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังกว่า 8 ล้านคน และอีกจำนวนมากยังไม่รู้ตัวว่าตัวเองอยู่ในกลุ่มเสี่ยง

เรื่องนี้เลยสำคัญมากๆ โดยเฉพาะถ้าคุณมีปัจจัยเสี่ยงอย่างเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือมีคนในครอบครัวเป็นโรคไต การตรวจคัดกรองตั้งแต่เนิ่นๆ ไม่ใช่เรื่องที่ต้องรอให้อาการมาบอกก่อน

โรคไตเรื้อรัง เงียบแต่ไม่ได้ปลอดภัย

ไตที่เริ่มเสื่อมสมรรถภาพในระยะแรกนั้น ร่างกายจะยังพยายามชดเชยการทำงานอยู่ ทำให้ไม่รู้สึกผิดปกติอะไรชัดเจน อาการที่มักถูกมองข้ามเพราะคิดว่าเป็นเรื่องปกติ ได้แก่ อ่อนเพลียง่าย ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน บวมเล็กน้อยที่ขาหรือหน้า หรือปัสสาวะเป็นฟองมากกว่าปกติ สัญญาณเหล่านี้ถ้าไม่รู้ก็จะผ่านไปโดยไม่ได้รับการดูแล จนวันหนึ่งอาการที่ชัดเจนขึ้นก็อาจหมายความว่าไตเสียหายไปแล้วในระดับที่น่าเป็นห่วง

โปรตีนในปัสสาวะ สัญญาณเตือนที่ตรวจได้ก่อนสาย

หนึ่งในตัวบ่งชี้แรกเริ่มของความผิดปกติของไต คือการพบโปรตีนในปัสสาวะ (Proteinuria) ในภาวะปกติ ไตจะกรองไม่ให้โปรตีนออกมาทางปัสสาวะ แต่เมื่อไตเริ่มทำงานได้ลดลง โปรตีนก็จะรั่วออกมา การตรวจปัสสาวะหาโปรตีนจึงเป็นวิธีที่ง่าย รวดเร็ว และมีประสิทธิภาพในการคัดกรองเบื้องต้น ไม่ต้องเจาะเลือด ไม่เจ็บปวด และสามารถรู้ผลได้ค่อนข้างเร็ว ถ้าพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะนี้ ยังมีเวลาปรับพฤติกรรมและวางแผนการดูแลได้อย่างเหมาะสมกับแต่ละคน

ใครควรตรวจคัดกรองไตเป็นพิเศษ?

แม้ทุกคนควรดูแลสุขภาพไต แต่กลุ่มที่ควรให้ความสำคัญกับการตรวจคัดกรองเป็นพิเศษ ได้แก่ ผู้ที่เป็นเบาหวานหรือความดันโลหิตสูง เนื่องจากสองโรคนี้เป็นสาเหตุหลักของไตเสื่อม รวมถึงผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต ผู้ที่ใช้ยาแก้ปวดหรือยาสมุนไพรติดต่อกันเป็นเวลานาน และผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป นอกจากนี้คนที่ดื่มน้ำน้อย หรือมีพฤติกรรมการกินอาหารรสเค็มจัดเป็นประจำ ก็ควรหมั่นตรวจเช็กสุขภาพไตด้วยเช่นกัน

  • โรคไตเรื้อรังระยะแรกมักไม่มีอาการชัดเจน การตรวจคัดกรองจึงสำคัญกว่าการรอให้ป่วย
  • การพบโปรตีนในปัสสาวะเป็นสัญญาณเตือนเนิ่นๆ ที่ตรวจได้ง่ายและรวดเร็ว
  • ผู้ที่มีเบาหวาน ความดันสูง หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต ควรตรวจสุขภาพไตเป็นประจำ
  • รู้ผลเร็ว ปรับพฤติกรรมได้เร็ว ช่วยชะลอการเสื่อมของไตได้อย่างมีนัยสำคัญ
  • การดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ ลดเค็ม และควบคุมโรคประจำตัว คือหัวใจของการดูแลไตในชีวิตประจำวัน

ไตดูแลเราทุกวัน ถึงเวลาแล้วที่เราจะดูแลมันบ้าง อย่ารอให้อาการมาบอก เพราะตอนนั้นอาจสายเกินไปกว่าที่ควร ตอนนี้ W Medical Hospital สมุทรสาคร มีบริการตรวจปัสสาวะหาโปรตีนฟรี พร้อมรับคำแนะนำจากทีมแพทย์เฉพาะทางด้านไตโดยตรง อยากรู้ว่าไตของคุณโอเคไหม ลองทำ quiz เช็กความเสี่ยงก่อนได้ที่ roogondee.com หร