ลองถามตัวเองดูสิ — วันนี้คุณรู้สึกเหนื่อยง่ายผิดปกติ บวมที่เท้าหรือรอบดวงตาตอนเช้า หรือปัสสาวะมีฟองเยอะกว่าปกติไหม? หลายคนมองข้ามสัญญาณเล็ก ๆ น้อย ๆ เหล่านี้ไป เพราะมันไม่เจ็บ ไม่ปวด ใช้ชีวิตได้ปกติ แต่นั่นแหละคือความน่ากลัวของโรคไตเรื้อรัง (CKD) — มันค่อย ๆ ทำลายไตไปทีละนิด โดยที่เราไม่รู้ตัวเลย

ไตของเราทำงานหนักทุกวัน ทุกชั่วโมง โดยไม่เคยขอหยุดพัก หน้าที่หลักคือกรองของเสียออกจากเลือด ควบคุมความดันโลหิต และรักษาสมดุลของเกลือแร่ในร่างกาย แต่เมื่อไตเริ่มเสื่อมลง ร่างกายจะชดเชยเองจนกว่าจะถึงจุดที่ "แบกรับ" ไม่ไหว และกว่าจะรู้ตัว ไตอาจเสียหายไปแล้วกว่า 50% แล้วก็ได้

ข่าวดีคือ ตอนนี้มีวิธีตรวจคัดกรองที่ง่าย รวดเร็ว และไม่เจ็บตัวเลย ที่ W Medical Hospital สมุทรสาคร เปิดให้ ตรวจปัสสาวะหาโปรตีนฟรี ซึ่งเป็นหนึ่งในวิธีคัดกรองโรคไตเบื้องต้นที่แพทย์แนะนำ แต่มีจำนวนจำกัด อย่าเพิ่งรอให้มีอาการก่อนนะ เพราะถ้ารอถึงตอนนั้น อาจสายเกินแก้แล้ว

ทำไมโรคไตถึงน่ากลัว ทั้งที่ไม่เจ็บเลย?

โรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease หรือ CKD) เป็นหนึ่งในโรคที่แพทย์เรียกว่า "Silent Disease" หรือโรคเงียบ เพราะในระยะแรก ๆ ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะไม่มีอาการเลย หรือถ้ามีก็มักเป็นแค่ความรู้สึกเพลีย ๆ หรือบวมเล็กน้อย ซึ่งพลาดง่ายมาก กลุ่มเสี่ยงที่ควรระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ ผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต รวมถึงผู้ที่ชอบกินยาแก้ปวดหรืออาหารเค็มจัดเป็นประจำ ถ้าคุณอยู่ในกลุ่มนี้ ยิ่งต้องหมั่นตรวจเป็นพิเศษเลย

ตรวจปัสสาวะหาโปรตีน คืออะไร แล้วสำคัญแค่ไหน?

ปกติแล้ว ไตที่แข็งแรงจะกรองโปรตีนเอาไว้ในเลือด ไม่ให้หลุดออกมากับปัสสาวะ แต่เมื่อไตเริ่มเสียหาย ผนังกรองของไตจะรั่ว ทำให้โปรตีน (โดยเฉพาะอัลบูมิน) รั่วออกมาในปัสสาวะมากกว่าปกติ เรียกว่า "โปรตีนรั่ว" หรือ Proteinuria การตรวจปัสสาวะหาโปรตีนจึงเป็นสัญญาณเตือนชั้นต้นที่บอกได้ว่าไตยังทำงานดีอยู่หรือเปล่า วิธีการตรวจก็ง่ายมาก แค่เก็บตัวอย่างปัสสาวะ ใช้เวลาไม่นาน ไม่เจ็บตัวเลยสักนิด แต่ข้อมูลที่ได้มีประโยชน์อย่างมากในการประเมินสุขภาพไต

ดูแลไตในชีวิตประจำวัน ทำได้เลยตั้งแต่วันนี้

นอกจากการตรวจคัดกรองแล้ว การปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันก็ช่วยถนอมไตได้มากเลยนะ เริ่มจากการดื่มน้ำให้เพียงพอวันละประมาณ 6-8 แก้ว หลีกเลี่ยงอาหารเค็มจัด หวานจัด และน้ำอัดลม งดหรือลดการกินยาแก้ปวดที่ไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์ เพราะยาบางชนิดส่งผลเสียต่อไตโดยตรง และที่สำคัญคือควบคุมโรคประจำตัวอย่างเบาหวานและความดันให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ เพราะสองโรคนี้เป็นสาเหตุหลักของโรคไตเรื้อรังในบ้านเราเลยก็ว่าได้

  • โรคไตเรื้อรัง (CKD) มักไม่มีอาการในระยะแรก การตรวจคัดกรองจึงสำคัญมาก
  • การตรวจปัสสาวะหาโปรตีนเป็นวิธีคัดกรองไตเบื้องต้นที่ง่าย รวดเร็ว และไม่เจ็บตัว
  • กลุ่มเสี่ยง เช่น ผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต ควรตรวจเป็นประจำ
  • ดื่มน้ำให้เพียงพอ ลดเค็ม ลดหวาน และระวังการใช้ยาแก้ปวดโดยไม่จำเป็น ช่วยถนอมไตได้จริง
  • ตรวจเจอเร็ว ดูแลได้เร็ว โอกาสชะลอการเสื่อมของไตก็มีมากขึ้นตามไปด้วย

ไตแข็งแรง ชีวิตก็แข็งแรงตาม อย่าปล่อยให้ความที่ "ไม่