บวมที่เท้าแบบนี้... เป็นเพราะยืนนานเกินไป หรือเปล่านะ? ปัสสาวะมีฟองนิดหน่อย คงแค่ดื่มน้ำน้อยไปเอง? เหนื่อยง่ายก็แค่พักผ่อนไม่พอ... หลายคนบอกตัวเองแบบนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนวันหนึ่งผลเลือดออกมาแล้วหมอบอกว่าไตทำงานลดลงไปมากแล้ว
โรคไตเรื้อรัง (CKD — Chronic Kidney Disease) เป็นหนึ่งในภัยเงียบที่น่ากลัวที่สุด เพราะในระยะแรก ร่างกายแทบไม่แสดงอาการชัดเจนเลย ไตมีความสามารถในการ "ชดเชย" ตัวเองได้สูงมาก หมายความว่าแม้การทำงานจะลดลงไปถึง 50% คุณก็อาจยังรู้สึกปกติดีอยู่ นั่นแหละคือเหตุผลที่คนส่วนมากรู้ตัวช้าเกินไป
แต่ข่าวดีคือ — ถ้ารู้เร็ว ดูแลได้ก่อนสาย การชะลอการเสื่อมของไตเป็นเรื่องที่เป็นไปได้จริง ถ้าเริ่มต้นดูแลตั้งแต่วันนี้
สัญญาณที่ไตกำลังส่งมาหาคุณ
ไตไม่ได้เงียบสนิทเสมอไป แค่บางครั้งเราไม่ได้ตั้งใจฟัง สัญญาณที่ควรสังเกตและไม่ควรปล่อยผ่านได้แก่ บวมที่หน้า เท้า หรือข้อเท้า โดยเฉพาะตอนตื่นนอนตอนเช้า, ปัสสาวะมีฟองมาก หรือสีผิดปกติไปจากเดิม, อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย แม้ไม่ได้ออกแรงอะไรมาก, เบื่ออาหาร คลื่นไส้ โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน และ ความดันโลหิตสูงควบคุมได้ยาก แม้จะกินยาอยู่แล้ว สัญญาณเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าเป็นโรคไตเสมอไป แต่ถ้ามีหลายอย่างพร้อมกัน ควรพบแพทย์เพื่อตรวจให้ชัดเจน
ใครบ้างที่ควรระวังเป็นพิเศษ
โรคไตเรื้อรังไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ มักมีปัจจัยเสี่ยงที่ชัดเจน คนที่ควรเฝ้าระวังและตรวจสุขภาพไตอย่างสม่ำเสมอ ได้แก่ผู้ที่มี เบาหวาน หรือ ความดันโลหิตสูง เพราะสองโรคนี้เป็นสาเหตุอันดับต้นของไตวาย, ผู้ที่ สูบบุหรี่ หรือ ใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAID ติดต่อกันเป็นเวลานาน เพราะทำลายหลอดเลือดเล็กในไตได้โดยตรง และผู้ที่ มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคไต เพราะปัจจัยทางพันธุกรรมมีบทบาทสำคัญ นอกจากนี้ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์และผู้สูงอายุก็ควรตรวจประเมินการทำงานของไตเป็นประจำทุกปีด้วย
ดูแลไตได้ตั้งแต่วันนี้ ไม่ต้องรอให้ป่วยก่อน
การดูแลไตไม่ใช่เรื่องยุ่งยากอย่างที่คิด เริ่มต้นได้จากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ควบคุมระดับน้ำตาลและความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม รับประทานอาหารที่ ลดเค็ม ลดหวาน เพิ่มผักผลไม้ที่เหมาะสม ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอตามคำแนะนำของแพทย์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และที่สำคัญที่สุดคือ ตรวจสุขภาพและตรวจการทำงานของไตเป็นประจำ โดยเฉพาะถ้ามีปัจจัยเสี่ยงข้างต้น เพราะการตรวจพบความผิดปกติตั้งแต่เนิ่น ๆ คือโอกาสที่ดีที่สุดในการชะลอการเสื่อมของไต
- โรคไตเรื้อรังระยะแรกมักไม่มีอาการ การตรวจคัดกรองจึงสำคัญมาก
- บวมที่เท้า ปัสสาวะมีฟอง เหนื่อยง่าย คือสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
- เบาหวาน ความดันสูง และการใช้ยาแก้ปวดระยะยาว คือกลุ่มเสี่ยงหลักที่ควรตรวจเป็นประจำ
- การตรวจปัสสาวะหาโปรตีนเป็นวิธีเบื้องต้นที่ง่าย รวดเร็ว และบอกความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะแรก
- ลดเค็ม ดื่มน้ำพอเหมาะ ควบคุมน้ำตาลและความดัน คือหัวใจหลักของการดูแลไต
ไตทำงานให้เราทุกวันตลอด 24 ชั่วโมงโดยไม่เคยขอหยุดพัก ถึงเวลาแล้วที่เราจะหันมาดูแลมันบ้าง อย่ารอให้มีอาการก่อนแล้วค่อยไปหาหมอ เพราะกว่าจะรู้สึกได้ อาจไปไกลแล้ว ตอนนี้ที่ เช็กความเสี่ยงโรคไตเรื้อรัง (CKD) ใน 30 วินาที ผลเป็นการคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์มีโรคประจำตัวเหล่านี้ไหม?
บทความที่เกี่ยวข้อง
